Tijdlijn: 1849

Hoe sergeant Bertrant ons aan onze categorieën geholpen heeft

Arianne van der Ven historisch 3 mrt 2011
In 1849 kunnen veel Parijzenaars de slaap maar moeilijk vatten. De begraafplaatsen van de stad, zo gaat het verhaal, worden bezocht door vampiers. Niemand kan nog lachen om dat soort verhalen. Want hoe kan men anders uitleggen dat er in 1849 alleen al 15 maal vroeg in de morgen een opgedolven vrouwenlijk op de begraafplaatsen aangetroffen wordt, dat vreselijk is toegetakeld en onteerd?

De kranten schreeuwen het uit als op een nacht de dader betrapt wordt. Het is de Franse sergeant Bertrant. Een mecanicien van het 74ste regiment. Voor de rechter bekent hij alle schanddaden. Heel Frankrijk is geschokt en vraagt zich af hoe iemand tot zoiets in staat kan zijn.

De necrofiele lusten van sergeant Bertrant hebben natuurlijk helemaal niets met transgender te maken. Behalve dan voor één ding. De franse arts Claude France Michea ziet in alle publiciteit rondom de gruweldaden van Bertrant een mooie aanleiding om zijn revolutionaire visie op seksualiteit weer te geven. Hij zal een artikel over Bertrant publiceren dat volgens Gert Hekma (1994) de gehele Europese kijk op seksualiteit moderniseert. Michea schijft namelijk dat Bertrant's necrofilie geen zonde is, maar een aangeboren afwijking, en gezien moet worden als een lichamelijke tekortkoming.

Michea schrijft dat vrouwelijke tendensen bij homoseksuele mannen ook biologisch verklaard kunnen worden. Hij verwijst hierbij naar een artikel van de Duitse dokter E.H. Weber, die rudimentaire baarmoeders gevonden meent te hebben in homoseksuele mannen. Homoseksuele mannen met baarmoeders? Echt waar?

Voor een geschiedkundige is het waarheidgehalte van Michea's theorie minder belangrijk dan het effect op zijn tijdgenoten. Het belang van Michea is dat hij met zijn focus op het lichaam seksualiteit uit het gebied van de zonde haalt en haar geschikt maakt voor wetenschappelijke studie. Wetenschappers kunnen nu zonder blikken of blozen allerhande seksuele identiteiten gaan catalogiseren op dezelfde wijze waarop zij planten catalogiseren. Zij leggen eenvoudig de gevalsbeschrijvingen naast elkaar en kijken naar wat die gemeenschappelijk hebben, en waarin ze verschillen. Tussen 1850 en 1900 zullen hele kookboeken vol afwijkende seksuele identiteiten geschreven worden, waarin een hoofdrol is weggelegd voor transgenders.

En wat er gekomen is van Sergeant Bertrant? Die is nog in het zelfde jaar terechtgesteld. Frankrijk kon weer onbezorgd begraven.

Bron: Gert Hekma in 'Third sex, third gender' (1994)

De serie 'Tijdlijn' volgt de beeldvorming in de wetenschap van transgender(s) door de tijd heen, haar invloed op de behandeling en het zelfbeeld van transgenders, en de emancipatie van transgenders in de maatschappij. Suggesties voor onderwerpen zijn van harte welkom.

In de wachtkamer van dokter De Vaal

Arianne van der Ven 5 jul 2014

Tweehonderdvijfenzestig

Kris van der Veen 7 dec 2012

De mensenmakers. Het eerste genderteam.

Arianne van der Ven 7 jan 2012

De flits van Freud: hoe transgenders bijna vijftig jaar verdwijnen.

Arianne van der Ven21 sep 2011

De eerste transseksuelen aan het woord

Arianne van der Ven20 mei 2011

Liever pygist dan transgender?

Arianne van der Ven 8 apr 2011

Karl Heinrich Ulrichs: hoe alle homo's ineens transgender werden

Arianne van der Ven19 mrt 2011

Renate Stoute 1950-2000

Hein van Olphen17 jan 2003

Wat maak je je druk over het transgenderbrein?

Eric Llaveria Caselles 3 mei 2016

Voetbalvader

‘Papa, in welke F zat jij?' Nu de zomervakantie is afgelopen, nadert een historisch moment: mijn zoon mag naar de F7. Twee jaar lang heeft hij met de mini's gevoetbald in de gymzaal van school. Elke zondagochtend was dat een feestje voor vader en zoon. Maar nu gaat het serieuze werk beginnen: met de F'jes op een echt grasveld tegen een echte tegenstander ...

Thijs Anema16 sep 2010

"Ik wil mijn gasten verwennen"

Jules Schaper en Jay 1 jul 2009

In Turijn valt wat te kiezen

Arianne van der Ven30 jun 2007

Prikbord

Time: 0.2149
Mem: 2,47MB